معرفی انواع رله حفاظتی و الکترومکانیکی

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...
25 خرداد 1400

رله در اصل یک نوع کلید است که توسط آن می توان اتصال الکتریکی بین دو نقطه از مدار را فراهم کرد. رله دارای تعدادی پین ورودی و خروجی جهت ایجاد تماس و یا قطع تماس الکتریکی می باشد.

رله چیست؟ فرق رله با کلید چیست؟

فرق رله با کلید در کاربرد آن می باشد از رله میتوان به‌عنوان یک کنترل‌کننده هوشمند استفاده کرد اما کلید را نمی‌توان از راه دور کنترل کرد.

برای آشنایی با انواع رله حفاظتی و الکترومکانیکی و درک نحوه کار آن کافی است به شکل زیر دقت کنید. لازم است بدانید که رله چیست و انواع آن چه کاربردی دارند.

رایج ترین رله دارای 5 پایه به شرح زیر است.

  • دو پایه ی پایینی که به مثبت و منفی باتری متصل شده اند.
  • دو پایه ی بالایی با نام های NC (معمولا بسته) و NO (معمولا باز)
  • پایه مستقلی به نام مشترک (common) که بین مثبت و منفی رله قرار گرفته است.

رله چیست؟ فرق رله با کلید چیست؟همانطور که در ساختار داخلی رله می بینید علاوه بر این 5 پایه ، یک قطعه فلزی نیز در رله وجود دارد که به پین مشترک COMMON وصل شده است که بسته به حالت رله به NC یا ON وصل میشود. به این ترتیب زمانی که پایه مشترک به NC متصل است، رله در حالت نرمال است اما اگر پایه مشترک به ON وصل شود، رله فعال است.

  • حالت نرمال : همانطور که قبلا گفتم، زمانی که مشترک به NC متصل است، رله در حالت نرمال است، یعنی هیچ مدار و وسیله ای به رله ما وصل نیست، در نتیجه رله ما نیز غیر فعال است !
  • حالت فعال: زمانی که از طریق پایه میکروکنترلر یا باتری ، ما به مثبت و منفی رله ولتاژ اعمال می کنیم، پین مشترک به ON متصل شده و رله ما در حالت فعال قرار می گیرد.

بطور کلی رله ها در دسته های مانند: رله مغناطیسی، رله‌ی کنترل فاز، رله‌ی کنترل بار ، رله ارت فالت و رله‌ های زمانی (تایمر) در بازار عرضه می شوند و هریک از آنها در بخش های متعددی از صنعت کاربرد دارند.  اما در این میان رله‌ های کنترل بار و رله های الکترومکانیکی که نوعی رله‌ی زمانی است، کاربرد بیشتری در صنعت دارند.

در همین راستا ما در ادامه دو نوع رله کنترل بار و الکترومکانیکی را به صورت مجزا بررسی میکنیم. تا شما با ساختار، نحوه کار و کاربرد آنها آشنا شوید.

رله کنترل بار چیست؟

به طور کلی حفاظت از موتورهای الکتریکی در برابر جریان اضافه را کنترل بار می گویند. در نتیجه رله کنترل بار نیز وسیله ای است که از آن برای قطع جریان مدار در زمان اعمال بار اضافه، استفاده می شود. برای این کار ابتدا رله کنترل بار، جریان مدار را از طریق ترانس جریان های کوچکی که بر روی هر خط قرار گرفته اند، می خواند و سپس در صورت مشاهده اضافه بار، رله کنترل بار جریان مدار یا مصرف کننده را قطع میکند! انواع رله کنترل بار در دو نوع رله های الکترونیکی یا دیجیتال و مکانیکی در بازار موجود است. رله کنترل بار دیجیتال به‌ دلیل مجهز بودن به نمایشگر میتواند پیغام های بیشتری برای نمایش خطا نمایش دهد..

رله کنترل بار

رله الکترومکانیکی چیست؟

رله الکترومکانیکی،در اصل یک آهنربای مغناطیسی که در صنعت از آن به عنوان سوئیچ مکانیکی استفاده می شود. این رله که با اسامی مختلفی مانند رله ی صنعتی ، رله ی شیشه ای، رله ماژول یا رله ی فرمان نیز شناخته می شود، با استفاده از خاصیت مغناطیسی که دارد، معمولا برای باز و بسته شدن ، پالس فرمان استفاده می شود.

طرز کار رله الکترومکانیکی

همانطور که میدانید با عبور جریان از سیم پیچ، یک میدان مغناطیسی در اطراف میله فلزی رله ایجاد می شود. با به وجود آمدن این میدان مغناطیسی ، کنتاکت متحرک به صورت مکانیکی به کنتاکت ثابت آن متصل میشود. با قطع جریان ورودی به رله نیز، میله فلزی به محل اولیه خود بر می‌گردد!

این فرایند در دنیای الکترونیک تا حد کمی زمان بر به حساب می آید، در نتیجه در اکثر مواقع از رله‌ها برای عملیات های سریع استفاده نمیشود. این در حالی است که معمولا از رله برای کاهش نویز در ولتاژ های پایین و کاهش قوس الکتریکی در ولتاژ بالا استفاده می شود!

ساختمان داخلی رلهرله مخابراتی

یکی دیگر از انواع رله که معمولا در ابعاد کوچکتری ساخته می شود، رله مخابراتی است. این نوع رله در مقایسه با سایر مدل های رله، کمی حساس تر است زیرا نمیتواند جریان و ولتاژ زیادی را از خود عبور دهد. اما در عوض سرعت قطع و وصل آن بیشتر از سایر مدل های رله است! در نتیجه برخلاف آنها برای عملیات های سریع نیز مناسب است.

جالب است بدانید که رله مخابراتی که اغلب برای انتقال جریان های سطح پایین استفاده می شود، در مدارات مخابراتی کاربرد فراوان دارد.

علاوه بر این شما میتوانید از آنها برای طراحی مدارهای مخابراتی که این روز ها بسیار اهمیت دارند نیز، استفاده کنید. جهت مشاهده انتقال سیگنال در پین های ورودی و خروجی رله به تجهیزاتی مانند اسیلوسکوپ و برای اندازه گیری دامنه ولتاژ به مولتی متر نیاز خواهید داشت.

رله مخابراتی Communications Relayرله ماشینی

امروزه برای کاهش حجم سیم کشی، جلوگیری از ارسال و برگشت سیم مثبت به داخل کابین راننده و … از قطع محرکی بنام رله خودرو استفاده می شود! این نوع رله نیز، به ما کمک میکند که بتوانیم یک مدار الکتریکی را به صورت اتومات فعال نماییم. علاوه بر این اگر جریان و ولتاژ زیادی به مدار اعمال شود، رله قطع میشود، خسارت کمتری به دستگاه‌ شما وارد میشود.

همانطور که پیشتر هم گفتیم یکی از کاربرد های رله، کنترل یک مدار جریان بالا با استفاده از جریان پایین است. سازندگان در صنعت خودروسازی از این ویژگی برای ساخت استارتر برقی خودرو بهره برده ایم.

رله ماشینی Car Relay

فرق رله و کنتاکتور چیست؟

با دقت به شکل ” طرز کار رله الکترومکانیکی” می بینیم که رله وسیله ای است که با تغییر وضعیت کنتاکت‌هایش، وضعیت مدارات مرتبط به آن نیز تغییر می کند. اما کنتاکتور، دستگاهی است که در صورت بروز شرایطی غیر از شرایط عادی در مدار، به طور مکرر مدار را  قطع و وصل میکند!

چه مشخصاتی کنتاکتور و رله  را از هم مجزا میکنند؟

  • برای داشتن یک دید بهتر از فرق رله و کنتاکتور، جالب است بدانید که کنتاکتور به گونه طراحی شده است که تنها با کنتاکت‌های NO کار کند. اما رله بسته به نوع عملکردی که ما نیاز داریم، می‌تواند در دو حالت NC و NO کار کند. در نتیجه کنتاکتور در حال بی برقی هیچ ارتباطی ندارد اما رله در این شرایط ارتباط الکتریکی خوبی خواهد داشت.
  • یکی دیگر از تفاوت های رله و کنتاکتور در این است که رله ها اغلب در کاربردهای تک فاز استفاده می شوند اما کنتاکتور ها بیشتر در انواع سه فاز ساخته و مورد استفاده قرار می‌گیرند !
  • کنتاکتور بدون داشتن یک مدار مشترک نیز میتواند 2 پل را به یکدیگر متصل کند اما رله برای این کار به یک کنتاکت مشترک متصل به نول نیاز دارد!
  • همانطور که میدانید رله ها اغلب نمی توانند رنج ولتاژی بیش از 250 ولت را تحمل کنند، این در حالی است که کنتاکتور میتواند رنج ولتاژی بیش از 1000 ولت را نیز تحمل کند.
  • علاوه بر ولتاژ، رله و کنتاکتور در میزان تحمل بار نیز با هم تفاوت دارند. زیرا اغلب رله ها نمیتوانند جریانی بیشتر از 10A را از خود عبور بدهند کنتاکتورها به راحتی میتوانند جریانی بیشتر از 10A را از خود عبور بدهند!

 

فرق رله و کنتاکتور چیست؟این نوع رله ها نیز مانند رله‌های الکترومکانیکی، می توانند هم خروجی AC داشته باشند هم DC. اما بسته به نوع رله SSR که خریداری کرده اید. تنها یکی از این دو حالت امکان دارد. بنابراین شما میتوانید با این نوع از رله ها مدارات متنوعی طراحی نمایید. حذف قطعات مکانیکی علاوه بر افزایش طول عمر رله ، مزایای دیگر زیر را فراهم کرده است.

  • داشتن ظرفیت زیاد در تحمل جریان‌های هجومی در زمان شروع
  • این قطعه در هنگام فعال بودن هیچ صدایی ندارد!
  • علاوه بر این به دلیل ساختاری که دارد شما میتوانید به راحتی آن را به PLC متصل کنید.
  • این نوع رله هیچ جرقه ای در فرمان قطع و وصل ایجاد نمی کند، در نتیجه برای استفاده در مانیتورینگ فضاهایی که مواد اشتعال پذیر و گازهای خطرناک در آنها وجود دارد نیز، مناسب است.

 

مزایای رله SSR با رله معمولی

مزایای رله SSR با رله معمولی

در بخش های قبل ما با ساختار رله الکترومکانیکی آشنا شدیم اما در این قسمت می خواهیم با رله SSR یا همان رله الکترونیکی آشنا شویم. این نوع رله در اصل یک کلید الکترونیکی است که از عناصر نیمه‌هادی قدرت مانند ترانزیستور، تریستور یا ترایاک ساخته می شود. حال که دانستیم رله الکترونیکی چیست خوب است با نحوه تست آن آشنا شویم.

 

نحوه تست رله SSR و  رله معمولی

تست قطعات الکترونیکی را میتوان با روش های مختلف انجام داد. ممکن است دیگران راه های پیچیده ای برای تست رله به شما پیشنهاد بدهند اما شما باید هوشمندانه تر عمل کنید! همانطور که میدانید هر رله ای یک ولتاژ کاری دارد( برای مثال: 5 یا 12 ولت) که در صورت اعمال ولتاژ به بوبین، رله فعال می شود و در اثر جابجایی کنتاکت ها یک صدا تق مانند به گوش ما می رسد.

درنتیجه اگر رله شما سالم باشد با اعمال ولتاژ کاری رله به آن، این صدا باید به گوش شما برسد. پس اگر این اتفاق نیفتاد یعنی رله شما معیوب شده است.

برای سالم بودن رله SSR نیز می توانید بعد از اعمال ولتاژ با استفاده از مولتی متر و عملکردی که در دیتاشیت قطعه توضیح داده شده، ولتاژ آن را اندازه گیری کنید.

اما اگر رله اس اس آر از نوعی است که در خروجی به مدار شما جریان AC اعمال می کند، بی شک برای تحلیل مدارات علاوه بر مولتی متر شما به اسیلوسکوپ جهت مشاهده سیگنال خروجی رله و آمپرمتر جهت مشاهده آمپر نیز نیاز خواهید داشت!

شما می توانید خرید انواع دستگاه اندازه گیری استاندارد و با کیفیت را در سایت parselectronic.com با قیمت مناسب تهیه نمایید!

نظرات کاربران